Achtergrond
Beleid rond de Nieuwe Hollandse Waterlinie
De ontwikkeling van Fort Vechten tot Liniecentrum is deel van het nationale beleid om de hele Nieuwe Hollandse Waterlinie te beschermen en goed zichtbaar te maken. Vanaf 1999 zijn hier plannen voor gemaakt.
Nota Belvedère
In 1999 brachten de ministeries OCW, VROM, LNV en V&W samen de Nota Belvedere uit. Deze nota heeft tot doel cultuurhistorie volwaardig en op tijd te betrekken bij de inrichting van de ruimte van Nederland. Cultuurhistorie verwijst naar zowel archeologie, monumentale bouwkunst en historische geografie. Het idee is dat cultuurhistorie niet ‘onder de kaasstolp’ moet, maar juist inspirerend kan zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen. Juist door ontwikkeling kan erfgoed ook behouden worden.
Project Nieuwe Hollandse Waterlinie
Het rijk wees de Nieuwe Hollandse Waterlinie aan als belangrijk cultureel erfgoed. Ze bestempelde het behoud en de ontwikkeling ervan tot een nationaal project. Dit nationale karakter is belangrijk omdat er veel partijen betrokken zijn: 5 ministeries, 5 provincies, 26 gemeenten en3 waterschappen). Dat maakt het tot een complexe opgave.
In 1999 is het Projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie opgericht. Dit bureau maakte een ruimtelijk plan voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie: het Linieperspectief PKIII-samenvatting.
Aanwijzing tot Nationaal Landschap
Begin 2005 is de opgave om de Waterlinie ruimtelijk te ontwikkelen opgenomen in de Nota Ruimte. De waterlinie werd bestempeld tot een van de 20 Nationale Landschappen. Het maakt deel uit van de ruimtelijke hoofdstructuur van Nederland.
Gerealiseerde projecten
De afgelopen jaren zijn al verschillende projecten gerealiseerd in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Er is circa 22 miljoen euro besteed aan het opknappen en opnieuw in gebruik geven van forten, de aanleg van recreatieroutes en educatieactiviteiten voor het publiek. Bestuurders van de verschillende regio’s bereidden op verzoek van het Rijk tegelijkertijd de uitvoering voor. Dat leidde in 2006 tot een uitvoeringsprogramma. De uitvoering van dit programma maakt het Nationaal Landschap Nieuwe Hollandse Waterlinie tot een samenhangend gebied met karakteristieke elementen.
In juli 2007 is een tussentijdse balans opgemaakt van dit grote nationale project: het evaluatierapport De Linie in werking. De Liniecommissie stemde in met de aanbeveling uit dit rapport om de Waterlinie te betitelen als publiek topproject.
Uitgebreide informatie over de Nieuwe Hollandse Waterlinie is te vinden op www.hollandsewaterlinie.nl.
Organisatie van de Nieuwe Hollandse Waterlinie
Zeven gebieden: enveloppen
Om een groot ruimtelijk project als de Nieuwe Hollandse Waterlinie goed uit kunnen voeren, is het gebied verdeeld in zeven gebieden: de enveloppen. Rijnauwen-Vechten is een van die enveloppen. De andere zijn de Vechtstreek-Noord, Vechtstreek-Zuid, Kraag van Utrecht, Linieland, Diefdijk en Loevestein.
Enveloppe Rijnauwen-Vechten
De enveloppe Rijnauwen-Vechten ligt ten zuidoosten van de gemeente Utrecht. Er liggen drie grote forten: Fort Vechten, Fort bij Rijnauwen en Fort ‘t Hemeltje. De forten Vechten en Rijnauwen zijn de grootste forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Kenmerkend voor het gebied is ook het grote aantal groepsschuilplaatsen. Dat zijn schuilplaatsen van zwaar gewapend beton. Ze liggen verspreid in het landschap. Ze zijn gekoppeld aan loopgraven. Een bijzonder element in het gebied is de tankgracht. Dit is een gracht van ongeveer negen meter breed, bedoeld om naderende tanks tegen te houden.
Opgave Rijnauwen-Vechten
Een belangrijk doel voor dit gebied is om een nationaal liniecentrum in te richten op Fort Vechten. Hiervoor is een betere ontsluiting van het fort vanuit de stedelijke gebieden, van belang. In het gebied moet ook een samenhangend routenetwerk komen. In principe komen er geen doorgaande wegen in het gebied.
Het gebied kent nu al veel recreatie, vooral in de omgeving van Amelisweerd. Een van de doelen is de recreatiedruk beter over het enveloppegebied te verdelen. Het Liniecentrum en het bosgebied Nieuw Wulven spelen hierin een belangrijke rol.
Enveloppecommissie
De uitvoering van de opgaven voor het gebied Rijnauwen-Vechten is in handen van de Enveloppecommissie. Hierin zitten bestuurders van de provincie, gemeenten, waterschappen en eigenaren, Ze vallen onder de verantwoordelijkheid van de provincies. De Enveloppecommissie bestrijkt het gehele gebied Rijnauwen-Vechten, met alle thema’s die er spelen rond de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De Stuurgroep Fort Vechten staat voor de realisatie van het Liniecentrum en de ontwikkeling van het Fort Vechten.
